Τι σημαίνει ισχυρό ευρώ και τι σχέση έχει με τα επιτόκια;

Ακούς συχνά ότι «το ευρώ είναι ισχυρό» ή «το ευρώ αδυνάτισε». Τι σημαίνει όμως στην πράξη, και πού μπαίνουν τα επιτόκια; Εδώ το εξηγούμε με υποθετικούς υπολογισμούς. Δεν δίνουμε τρέχουσες ισοτιμίες και δεν προβλέπουμε προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί το ευρώ.

Τι σημαίνει ισχυρό ή αδύναμο ευρώ έναντι του δολαρίου;

Η ισοτιμία λέει πόσες μονάδες ενός ξένου νομίσματος αντιστοιχούν σε ένα ευρώ. Στις τιμές αναφοράς της ΕΚΤ το ευρώ είναι το βασικό νόμισμα και τα υπόλοιπα αναγράφονται απέναντί του.

«Ισχυρό» ευρώ σημαίνει ότι με ένα ευρώ παίρνεις περισσότερα δολάρια από πριν. «Αδύναμο» σημαίνει ότι παίρνεις λιγότερα. Δεν είναι ετυμηγορία για την οικονομία. Είναι μια σχέση τιμής ανάμεσα σε δύο νομίσματα.

Γιατί τα επιτόκια επηρεάζουν την τιμή ενός νομίσματος;

Η ΕΚΤ περιγράφει ένα «κανάλι της συναλλαγματικής ισοτιμίας». Σύμφωνα με ομιλία του Philip Lane, τα επιτόκια και οι πολιτικές του ισολογισμού της κεντρικής τράπεζας περνούν και μέσα από την ισοτιμία.

Η απλή ιδέα: όταν τα επιτόκια σε μια οικονομία τείνουν να είναι υψηλότερα, οι επενδυτές μπορεί να βρίσκουν πιο ελκυστικό το νόμισμά της. Η θεωρία που το περιγράφει λέγεται μη καλυμμένη ισοδυναμία επιτοκίων. Σύμφωνα με την ίδια ομιλία, μια ανοδική μετατόπιση των αναμενόμενων επιτοκίων (προσαρμοσμένων για τον κίνδυνο) δείχνει μια πιθανή πίεση προς ανατίμηση του ευρώ.

Προσοχή: είναι θεωρητικό πλαίσιο και όχι κανόνας που ισχύει πάντα. Η ισοτιμία επηρεάζεται από πολλά άλλα πράγματα, και τα επιτόκια είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ.

Η ίδια ομιλία σημειώνει ακόμη ότι οι αλλαγές στα επιτόκια έχουν ισχυρότερο συναλλαγματικό αποτέλεσμα από τις πολιτικές ισολογισμού. Για τις δεύτερες, δες τι είναι η ποσοτική χαλάρωση.

Φθηναίνει ένα ισχυρό ευρώ τα εισαγόμενα;

Η ΕΚΤ εξηγεί ότι όταν ένα νόμισμα ανατιμάται, μειώνεται η τιμή των εισαγωγών και περιορίζονται οι εγχώριες πληθωριστικές πιέσεις. Αντίστροφα, μια αδύναμη ισοτιμία ανεβάζει την τιμή των ξένων αγαθών στο εγχώριο νόμισμα και τείνει να μειώσει τις εισαγωγές.

Υποθετικό παράδειγμα. Ένα προϊόν από τις ΗΠΑ κοστίζει 220 δολάρια. Υποθέτουμε ότι 1 ευρώ ισούται με 1,10 δολάρια. Τότε το προϊόν κοστίζει σε εμάς 220 ÷ 1,10 = 200 ευρώ.

• Αν το ευρώ ενισχυθεί στα 1,25 δολάρια, το ίδιο προϊόν κοστίζει 220 ÷ 1,25 = 176 ευρώ.
• Αν το ευρώ αδυνατίσει στο 1,00 δολάριο, κοστίζει 220 ευρώ.

Το προϊόν δεν άλλαξε. Άλλαξε μόνο η ισοτιμία. Οι αριθμοί είναι εντελώς φανταστικοί και δεν δείχνουν πραγματική ισοτιμία.

Το ίδιο ισχύει για ένα ταξίδι. Υποθετικό παράδειγμα: ένα ξενοδοχείο στις ΗΠΑ κοστίζει 1.000 δολάρια. Με ισοτιμία 1,10 αντιστοιχεί περίπου σε 909 ευρώ. Με ισοτιμία 1,25 αντιστοιχεί σε 800 ευρώ. Είναι υπολογισμός, όχι γενικός κανόνας για τις τιμές στα ταξίδια.

Ποιος κερδίζει και ποιος χάνει από ένα αδύναμο ευρώ;

Δεν υπάρχει ένας νικητής. Εξαρτάται από το πού βρίσκεσαι.

Σύμφωνα με το Economic Bulletin της ΕΚΤ, όταν το ευρώ υποτιμάται, οι τιμές των εισαγωγών στα σύνορα ανεβαίνουν. Οι τιμές των εξαγωγών, εκφρασμένες στο νόμισμα του προορισμού, πέφτουν.

Υποθετικό παράδειγμα με εξαγωγέα. Μια ελληνική επιχείρηση πουλά μηχάνημα προς 10.000 ευρώ σε αγοραστή στις ΗΠΑ. Με ισοτιμία 1,10, ο αγοραστής το βλέπει στα 11.000 δολάρια. Με ισοτιμία 1,25 το βλέπει στα 12.500 δολάρια, δηλαδή περίπου 13,6% ακριβότερο (12.500 ÷ 11.000 = 1,136). Η επιχείρηση ζητά και στις δύο περιπτώσεις τα ίδια 10.000 ευρώ.

Η επιχείρηση έχει τότε δύο δρόμους. Κρατά την τιμή της σε ευρώ και ρισκάρει να χάσει πελάτες. Ή χαμηλώνει την τιμή και δέχεται μικρότερο περιθώριο κέρδους. Αυτό είναι η λογική του υπολογισμού και όχι ισχυρισμός κάποιας πηγής.

Συνολικά, με ισχυρό ευρώ ωφελούνται όσοι αγοράζουν από το εξωτερικό: εισαγωγείς και ταξιδιώτες. Πιέζονται όσοι πουλούν στο εξωτερικό. Με αδύναμο ευρώ ισχύει το αντίθετο.

Πόσο γρήγορα περνά η αλλαγή στις τιμές του σούπερ μάρκετ;

Όχι πλήρως και όχι αμέσως. Η ΕΚΤ τονίζει ότι η μετάδοση είναι ατελής, για τρεις λόγους.

• Οι τοπικοί διανομείς απορροφούν μέρος των διακυμάνσεων στα περιθώριά τους.
• Η τιμολόγηση σε τοπικό νόμισμα μειώνει τη μετάδοση.
• Στις τιμές καταναλωτή η μετάδοση είναι πολύ ασθενέστερη απ’ ό,τι στις τιμές εισαγωγών.

Η ΕΚΤ προσθέτει ότι οι μεταβολές της ισοτιμίας επηρεάζουν τον πληθωρισμό άμεσα, στο μέτρο που τα εισαγόμενα αγαθά καταναλώνονται κατευθείαν. Για το πώς μετριέται ο πληθωρισμός, δες τι μετρά ο πληθωρισμός.

Πώς συνδέεται αυτό με τα επιτόκια και τις μετοχές;

Η ισοτιμία είναι ένας από τους δρόμους με τους οποίους η νομισματική πολιτική φτάνει στην οικονομία. Οι δρόμοι αυτοί δουλεύουν ταυτόχρονα, όπως στην περίπτωση των μετοχών και των επιτοκίων.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Ξεχώρισε τι αγοράζεις. Αν αγοράζεις ξένα προϊόντα ή ταξιδεύεις εκτός ευρωζώνης, η ισοτιμία επηρεάζει το κόστος σου.- Μη βάζεις ταμπέλες. «Ισχυρό» δεν σημαίνει «καλό» και «αδύναμο» δεν σημαίνει «κακό». Άλλοι ωφελούνται και άλλοι πιέζονται.
• Μην περιμένεις άμεση αλλαγή στα ράφια. Η μετάδοση στις τιμές καταναλωτή είναι ατελής, οπότε μια αλλαγή στην ισοτιμία δεν φαίνεται αυτόματα στον λογαριασμό του σούπερ μάρκετ.
• Μην προβλέπεις ισοτιμίες από τα επιτόκια. Η θεωρία δείχνει μια πιθανή πίεση. Δεν σου λέει πού θα πάει το νόμισμα. Αν συναλλάσσεσαι σε ξένα νομίσματα, το ρίσκο είναι πραγματικό και η πορεία τους δεν είναι εγγυημένη.