Fed και ΕΚΤ: διαφέρει η εντολή τους;
Η ΕΚΤ έχει ως πρωταρχικό στόχο τη σταθερότητα τιμών και στηρίζει τους άλλους στόχους της ΕΕ χωρίς να τον θίγει. Η Fed έχει «διπλή εντολή» από το Κογκρέσο: μέγιστη απασχόληση και σταθερές τιμές. Αυτό εξηγεί γιατί οι δύο τράπεζες μιλούν διαφορετικά, ακόμη κι όταν η οικονομική εικόνα μοιάζει.
Όταν διαβάζεις την ανακοίνωση μιας κεντρικής τράπεζας, βλέπεις τις ίδιες λέξεις: πληθωρισμός, επιτόκια, οικονομία. Το πλαίσιο πίσω από τις λέξεις όμως δεν είναι ίδιο. Κάθε τράπεζα έχει «εντολή» (στα αγγλικά mandate), δηλαδή τους στόχους που της έχει βάλει ο νόμος. Η εντολή καθορίζει τι θεωρεί σημαντικό και τι έρχεται δεύτερο. Εδώ εξηγούμε τη διαφορά ΕΚΤ και Fed με απλά λόγια. Δεν υπάρχει κανένας τρέχων αριθμός και καμία πρόβλεψη.
Ποια είναι η εντολή της ΕΚΤ;
Η ΕΚΤ το λέει καθαρά στη σελίδα της. Ο πρωταρχικός στόχος της νομισματικής της πολιτικής είναι η διατήρηση της σταθερότητας τιμών. Η εντολή αυτή ορίζεται στη Συνθήκη για τη Λειτουργία της ΕΕ.
Η Συνθήκη δεν δίνει ακριβή αριθμητικό ορισμό για το τι σημαίνει «σταθερές τιμές». Τον ορισμό τον δίνει η ίδια η ΕΚΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο θεωρεί ότι η σταθερότητα τιμών διατηρείται καλύτερα με πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα. Για το ποιος αποφασίζει εκεί, δες τι είναι η ΕΚΤ και το Ευρωσύστημα.
Έχει η ΕΚΤ στόχο για ανεργία ή ανάπτυξη;
Όχι ως πρωταρχικό στόχο. Η λέξη-κλειδί είναι η σειρά. Η ΕΚΤ δηλώνει ότι, όσο δεν θίγεται η σταθερότητα τιμών, στηρίζει και τις γενικές οικονομικές πολιτικές της ΕΕ. Σε αυτές ανήκουν στόχοι όπως η ισόρροπη ανάπτυξη και η πλήρης απασχόληση.
Με άλλα λόγια, η απασχόληση μετράει, αλλά δεν μπορεί να υπερισχύσει του πρώτου στόχου. Η σταθερότητα τιμών έρχεται πρώτη και οι άλλοι στόχοι ακολουθούν, μέσα σε αυτό το όριο.
Τι είναι η «διπλή εντολή» της Fed;
Η Fed, δηλαδή η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, λειτουργεί με βάση έναν νόμο, τον Federal Reserve Act. Ο νόμος της ζητά να προωθεί αποτελεσματικά τρεις στόχους: μέγιστη απασχόληση, σταθερές τιμές και μέτρια μακροπρόθεσμα επιτόκια.
Η «διπλή εντολή» αφορά τους δύο πρώτους. Η Fed τους παρουσιάζει ως τους δύο βασικούς στόχους της και τους έχει και τους δύο μπροστά της.
Υπάρχει και μια λεπτομέρεια. Η Fed δεν έχει σταθερό αριθμητικό στόχο για την απασχόληση. Εξετάζει πολλούς δείκτες της αγοράς εργασίας. Τον λόγο τον εξηγεί η ίδια: το μέγιστο βιώσιμο επίπεδο απασχόλησης εξαρτάται κυρίως από παράγοντες που δεν έχουν σχέση με τη νομισματική πολιτική. Δεν υπάρχει λοιπόν ένα «σωστό» νούμερο ανεργίας που να το διαβάζεις και να ξέρεις τι θα γίνει.
Έχουν και οι δύο στόχο 2%;
Ναι, ο αριθμός μοιάζει. Η Fed δηλώνει στόχο 2% ετησίως και μετράει τον πληθωρισμό με τον δείκτη PCE, δηλαδή τον δείκτη τιμών προσωπικής κατανάλωσης. Η Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς της Fed (FOMC) αναφέρει στόχο 2% μακροπρόθεσμα, μαζί με τους στόχους μέγιστης απασχόλησης και σταθερότητας τιμών που της ανέθεσε το Κογκρέσο.
Για τον δείκτη της ΕΚΤ και το τι ακριβώς μετράει ένας δείκτης πληθωρισμού, δες τι μετράει ο πληθωρισμός. Εδώ δεν συγκρίνουμε τους δύο δείκτες. Οι πηγές που ανοίξαμε δεν αρκούν για να πούμε κάτι τέτοιο με ασφάλεια.
Τι σημαίνει «συμμετρικός» στόχος;
Η ΕΚΤ εξηγεί ότι οι αποκλίσεις από το 2%, προς τα πάνω και προς τα κάτω, είναι εξίσου ανεπιθύμητες. Αυτό λέγεται συμμετρία.
Υποθετικό παράδειγμα. Ο στόχος είναι 2%. Ο πληθωρισμός βγαίνει 1%, δηλαδή 1 μονάδα κάτω. Σε άλλη περίπτωση βγαίνει 3%, δηλαδή 1 μονάδα πάνω. Η απόκλιση είναι ίδια, 1 μονάδα. Για μια συμμετρική προσέγγιση, και οι δύο περιπτώσεις είναι εξίσου ανεπιθύμητες. Δεν είναι ο «κίνδυνος» μόνο όταν οι τιμές ανεβαίνουν.
Τι αλλάζει όταν διαβάζεις μια ανακοίνωση;
Ας δούμε ένα διδακτικό σενάριο. Είναι απλοποίηση και όχι πρόβλεψη για το τι θα κάνει κάποια τράπεζα.
Υποθετικό παράδειγμα. Σε δύο οικονομίες, ο πληθωρισμός είναι πάνω από το 2% και η ανεργία ανεβαίνει.
- Στη Fed, το δίλημμα είναι ανάμεσα στα δύο σκέλη της εντολής. Και τα δύο έχουν βάρος.
- Στην ΕΚΤ, ο πρωταρχικός στόχος μένει η σταθερότητα τιμών, με μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Οι άλλοι στόχοι της ΕΕ στηρίζονται, χωρίς να θίγεται ο πρώτος.
Δεν σημαίνει ότι οι δύο τράπεζες θα πράξουν αναγκαστικά διαφορετικά. Σημαίνει ότι το πλαίσιο μέσα στο οποίο σκέφτονται δεν είναι το ίδιο. Γι’ αυτό η ίδια εικόνα μπορεί να περιγράφεται με άλλες προτεραιότητες. Για το πώς φτάνουν οι αποφάσεις τους στις μετοχές, δες πώς επηρεάζουν τα επιτόκια τις μετοχές.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
- Βρες πρώτα την εντολή. Πριν διαβάσεις μια ανακοίνωση, θυμήσου τι οφείλει να προτάξει η κάθε τράπεζα. Θα καταλάβεις πού δίνει έμφαση.
- Μην ψάχνεις έναν αριθμό ανεργίας στη Fed. Δεν έχει σταθερό στόχο. Κοιτάζει πολλούς δείκτες της αγοράς εργασίας.
- Μην διαβάζεις το 2% σαν ταβάνι. Ο στόχος είναι συμμετρικός. Η πολύ χαμηλή τιμή απέχει από τον στόχο όσο και η πολύ υψηλή.
- Μην συγκρίνεις τις δύο τράπεζες ως «καλύτερη» ή «χειρότερη». Έχουν διαφορετικές εντολές. Αυτό εξηγεί τις διαφορές, δεν τις κρίνει.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στην ΕΚΤ και τη Fed;
Η ΕΚΤ έχει ως πρωταρχικό στόχο τη σταθερότητα τιμών. Η Fed έχει δύο βασικούς στόχους από τον νόμο: τη μέγιστη απασχόληση και τις σταθερές τιμές. Και οι δύο όμως δηλώνουν στόχο πληθωρισμού 2% μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα.
Αδιαφορεί η ΕΚΤ για την ανεργία και την ανάπτυξη;
Όχι. Σύμφωνα με την ίδια, στηρίζει τις γενικές οικονομικές πολιτικές της ΕΕ, όπως η ισόρροπη ανάπτυξη και η πλήρης απασχόληση. Το κάνει όμως χωρίς να θίγει τη σταθερότητα τιμών, που μένει ο πρωταρχικός στόχος.
Τι σημαίνει «συμμετρικός» στόχος πληθωρισμού;
Σημαίνει ότι η απόκλιση προς τα πάνω και η απόκλιση προς τα κάτω από το 2% θεωρούνται εξίσου ανεπιθύμητες. Έτσι το 2% δεν είναι ταβάνι, είναι σημείο αναφοράς.
